Wykonywanie orzeczeń sądów zagranicznych na terenie Polski odbywa się zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, a także na podstawie aktów prawa międzynarodowego oraz regulacji obowiązujących w ramach Unii Europejskiej. Możliwość egzekwowania takich rozstrzygnięć zależy od spełnienia konkretnych warunków przewidzianych przez prawo. W praktyce istotną rolę odgrywa dokument umożliwiający uproszczone wykonanie orzeczeń między państwami członkowskimi, jakim jest europejski tytuł egzekucyjny. Jego zastosowanie pozwala na skuteczne dochodzenie należności w innym kraju członkowskim bez potrzeby przeprowadzania odrębnego postępowania uznaniowego. Takie rozwiązania sprzyjają sprawnemu prowadzeniu spraw o charakterze transgranicznym.

Od czego zacząć egzekucję długu w Polsce na podstawie tytułu zagranicznego?

W sytuacji, gdy pojawi się problem z odzyskaniem należności zza granicy, trzeba odpowiednio zareagować, ale zachować przy tym spokój. Obecnie dostępne są rozwiązania prawne, które umożliwiają skuteczne dochodzenie roszczeń nawet poza granicami kraju. Proces odzyskiwania długu od zagranicznego dłużnika jest wprawdzie bardziej złożony i wymaga większego nakładu czasu, jednak daje realną szansę na odzyskanie należnych środków. W działaniach podejmowanych w takim przypadku istotna okazuje się szybka reakcja – im wcześniej zostaną podjęte odpowiednie kroki, tym większa szansa na pozytywne rozwiązanie sprawy.

Procedura windykacyjna prowadzona w formie polubownej w państwach europejskich trwa zwykle od kilku do kilkunastu tygodni. Jej przebieg zależy między innymi od efektywności lokalnego systemu prawnego oraz poziomu ilości formalności, jakie trzeba spełnić. W przypadku bardziej złożonych spraw, jak np. wysokie zadłużenie czy wielomiesięczne opóźnienia, działania egzekucyjne mogą potrwać znacznie dłużej. Często jedynym rozwiązaniem staje się wtedy ustalenie harmonogramu spłat, które wpływa na wydłużenie całego procesu dochodzenia należności.

Dług zagraniczny – czy warto go egzekwować?

Podejmowanie działań windykacyjnych i egzekucyjnych może przynieść realne efekty, ponieważ każde roszczenie za dostarczony produkt lub zrealizowaną usługę zasługuje na uregulowanie należności za nie. Równocześnie przy podejmowaniu współpracy z firmami spoza kraju należy uwzględnić różnice wynikające z odmiennego podejścia do prowadzenia działalności gospodarczej. Styl komunikacji, tempo działania oraz podejście do zobowiązań mogą się znacząco różnić w zależności od regionu. Dodatkowym wyzwaniem bywa weryfikacja wiarygodności potencjalnych partnerów z zagranicy. W przeciwieństwie do podmiotów krajowych, takich firm nie można łatwo sprawdzić w dostępnych lokalnych bazach, jak np. rejestry zadłużonych czy platformy wymiany informacji gospodarczej. 

W przypadku zobowiązań powstałych poza granicami kraju wielu przedsiębiorców, zwłaszcza prowadzących mniejsze działalności, odkłada podjęcie działań mających na celu odzyskanie należności. Powodem są często obawy związane z nieznajomością przepisów obowiązujących w innych państwach, trudnościami w porozumiewaniu się w obcym języku oraz potencjalnie wysokimi kosztami całego procesu.

W sytuacji, gdy wierzytelność dotyczy kontrahenta działającego na terenie Unii Europejskiej, pomocne okazuje się skorzystanie z procedury Europejskiego Nakazu Zapłaty. Umożliwia ona dochodzenie roszczeń w sposób uproszczony, przy ograniczonych formalnościach i bez konieczności prowadzenia standardowego postępowania sądowego w kraju dłużnika.

Kiedy wykorzystuje się europejski tytuł egzekucyjny?

Europejski tytuł egzekucyjny stanowi odrębną procedurę w stosunku do europejskiego nakazu zapłaty. Został wprowadzony na mocy unijnego rozporządzenia z 2004 roku i dotyczy roszczeń uznanych za bezsporne. Ma formę załącznika do wyroku sądu lub zawartej ugody, dzięki czemu możliwe staje się ich wykonanie w innych państwach członkowskich bez potrzeby ponownego przeprowadzania procesu.

Z rozwiązania tego korzysta się najczęściej, gdy osoba zobowiązana do zapłaty przemieszcza się pomiędzy krajami Unii Europejskiej, a orzeczenie wydano w innym państwie niż to, w którym dłużnik aktualnie przebywa. Dzięki ETE możliwe staje się kontynuowanie działań egzekucyjnych bez konieczności ponownego rozpatrywania sprawy przed lokalnym sądem.

Jak wygląda egzekucja komornicza z tytułu zagranicznego?

Po uzyskaniu europejskiego nakazu zapłaty lub tytułu egzekucyjnego możliwe jest złożenie wniosku o egzekucję bezpośrednio do komornika. W przypadku orzeczeń z państw członkowskich Unii Europejskiej procedura ta przebiega zgodnie z przepisami prawa krajowego, a miejscowy sąd rejonowy odpowiada za nadanie klauzuli wykonalności, jeśli jest to wymagane. Należy przedstawić stosowne dokumenty oraz – w razie potrzeby – ich tłumaczenie na język polski.

Dla orzeczeń spoza Unii konieczne staje się przeprowadzenie dodatkowego postępowania przed sądem okręgowym, który rozstrzyga o uznaniu lub wykonalności zagranicznego rozstrzygnięcia. Dopiero po jego uprawomocnieniu możliwe jest uruchomienie egzekucji w Polsce. W przypadku starszych orzeczeń, sprzed połowy 2009 roku, taki krok jest niezbędny. Jeżeli nie da się ustalić odpowiedniego sądu okręgowego, decyzję o dalszym postępowaniu podejmuje inny sąd rejonowy na podstawie miejsca planowanej egzekucji.

Nadanie klauzuli wykonalności przez polski sąd

Procedura nadania klauzuli wykonalności polega na tym, że polski sąd uznaje orzeczenie zagraniczne za możliwe do wykonania na terytorium Polski. Działanie to opiera się na przepisach Kodeksu postępowania cywilnego i wymaga wcześniejszego ustalenia, że zagraniczny wyrok spełnia warunki przewidziane przez prawo krajowe. Bez uzyskania takiego potwierdzenia, nie ma możliwości wszczęcia egzekucji z użyciem polskich organów. Tym samym stanowi to istotny element umożliwiający realizację rozstrzygnięć sądów zagranicznych w krajowym porządku prawnym.

Klauzula porządku publicznego

Instytucja klauzuli porządku publicznego daje sądowi możliwość odmowy uznania zagranicznego orzeczenia, jeśli jego wykonanie pozostawałoby w sprzeczności z fundamentalnymi zasadami obowiązującymi w polskim systemie prawnym. W ten sposób możliwe jest zablokowanie skutków prawnych wyroków, które naruszałyby podstawowe prawa lub wolności chronione w Polsce. Przed rozstrzygnięciem o dopuszczalności wykonania takiego orzeczenia, sąd każdorazowo dokonuje oceny, czy jego skutki pozostają w zgodzie z krajowym porządkiem prawnym. Tego rodzaju rozwiązanie zabezpiecza integralność krajowego systemu prawa przed ingerencją orzeczeń wydanych w innych państwach.

Kiedy sąd może odmówić uznania lub wykonania tytułu zagranicznego?

W określonych przypadkach możliwe jest, że zagraniczne orzeczenie nie zostanie uznane ani wykonane na terytorium Polski. Powodem może być jego niezgodność z obowiązującym porządkiem prawnym. Sytuacja taka może mieć miejsce również wtedy, gdy dokument rozpoczynający postępowanie nie został doręczony w sposób pozwalający na przygotowanie obrony przez pozwanego. Odmowa uznania może nastąpić także, gdy rozstrzygnięcie pozostaje w konflikcie z wcześniejszym orzeczeniem zapadłym w Polsce lub w innym kraju. Dodatkowo wniosek może zostać odrzucony, jeśli dana sprawa powinna zostać rozpatrzona wyłącznie przez sąd polski. Przed podjęciem decyzji, sąd analizuje, czy strona pozwana miała realną możliwość udziału w postępowaniu i przedstawienia swoich racji.

Jakie są koszty egzekucji zagranicznego tytułu i jaki jest czas trwania egzekucji komorniczej?

W przypadku egzekucji prowadzonej na podstawie zagranicznego orzeczenia obowiązują zbliżone opłaty jak przy realizacji tytułów pochodzących z Polski. Wlicza się w nie m.in. należności związane z prowadzeniem czynności przez komornika oraz koszty, które ponoszone są w toku postępowania. Może wystąpić także potrzeba przetłumaczenia dokumentów, co generuje dodatkowe wydatki. Należy też liczyć się z kosztami formalności towarzyszących uzyskaniu dokumentów umożliwiających wykonanie orzeczenia w Polsce, takich jak europejski tytuł egzekucyjny lub postanowienie sądu stwierdzające wykonalność.

Długość postępowania egzekucyjnego opartego na zagranicznym tytule wykonawczym jest różna i zależy od szeregu okoliczności. Znaczenie ma między innymi charakter dokumentu będącego podstawą dochodzenia należności oraz kompletność wniosku złożonego do organu egzekucyjnego. Istotna okazuje się także możliwość szybkiego zlokalizowania majątku osoby zobowiązanej do zapłaty oraz to, czy zostaną wniesione jakiekolwiek zastrzeżenia lub odwołania od podejmowanych czynności. W przypadku dokumentów pochodzących z krajów Unii Europejskiej zastosowanie mają procedury ułatwiające prowadzenie sprawy, co może przełożyć się na sprawniejszy przebieg całego procesu.