Zawieszenie egzekucji stanowi rozwiązanie prawne polegające na czasowym zatrzymaniu prowadzonych działań komorniczych, bez definitywnego zakończenia całego postępowania. Może zostać zastosowane zarówno z inicjatywy organu egzekucyjnego, jak i na podstawie wniosku uczestników sprawy, zgodnie z regulacjami zawartymi w Kodeksie postępowania cywilnego. W okresie zawieszenia komornik nie podejmuje nowych czynności, natomiast wszystkie zajęcia dokonane przed wydaniem decyzji nadal obowiązują i zachowują swój skutek. Czym jest zawieszenie postępowania egzekucyjnego? Kiedy jest możliwe?

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie jest tożsame z jego umorzeniem

Oba pojęcia bywają mylone, ponieważ odnoszą się do tej samej dziedziny – działań podejmowanych w ramach egzekucji majątku. Komornik, prowadząc postępowanie, dąży do uzyskania środków z majątku osoby zadłużonej, tak aby pokryć zobowiązania wobec wierzycieli. Sytuacji związanych z egzekucją można jednak uniknąć, dbając o terminowe regulowanie zobowiązań, monitorując własne rozrachunki oraz utrzymując kontakt z wierzycielem, gdy pojawia się trudność ze spłatą.

Zawieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego różnią się charakterem i skutkami. Umorzenie stosowane jest wtedy, gdy dalsze prowadzenie egzekucji staje się trwale niemożliwe. Taka decyzja nie oznacza jednak anulowania zadłużenia. Wierzyciel może w przyszłości ponownie skierować sprawę na drogę egzekucji, wskazując zakres działań, które mają zostać podjęte. Komornik jest związany treścią wniosku oraz tytułem wykonawczym, dlatego po umorzeniu zawsze istnieje możliwość ponownego wszczęcia postępowania.

Zawieszenie natomiast następuje wtedy, gdy pojawia się przeszkoda możliwa do usunięcia, a sama egzekucja może zostać wznowiona po jej ustaniu. Dla osoby zadłużonej umorzenie może wydawać się najkorzystniejszym rozwiązaniem, jednak nie usuwa ono długu ani nie gwarantuje zakończenia sprawy. To działanie podejmowane zwykle w ostateczności, gdy brakuje realnych możliwości kontynuowania egzekucji, przy czym należy liczyć się z tym, że wierzyciel może ponownie dochodzić należności.

Kiedy występują przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego?

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić wtedy, gdy pojawiają się okoliczności, które da się usunąć, choć na pewien czas uniemożliwiają kontynuowanie działań komornika. Taki stan nie oznacza zwolnienia z długu. Jedynie wstrzymuje kolejne czynności, a obowiązek spłaty nadal pozostaje aktualny.

Do zawieszenia może dojść w sytuacji odroczenia terminu spłaty lub ustalenia rat w porozumieniu z wierzycielem. Innym powodem może być śmierć osoby zadłużonej, przy czym w niektórych przypadkach długi przechodzą na spadkobierców. Zawieszenie może zostać również wprowadzone na wniosek wierzyciela albo wtedy, gdy dłużnik utraci zdolność do czynności prawnych i nie ma osoby, która mogłaby go reprezentować. Ustawy przewidują także dodatkowe sytuacje, w których dopuszczalne jest czasowe wstrzymanie postępowania.

Warto pamiętać, że sama śmierć dłużnika prowadzącego działalność gospodarczą nie zawsze powoduje zawieszenie egzekucji — jeśli ustanowiono zarząd sukcesyjny, postępowanie toczy się dalej.

Czym jest zawieszenie postępowania egzekucyjnego z urzędu?

Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego istnieją sytuacje, w których organ egzekucyjny samodzielnie wstrzymuje dalszy bieg postępowania. Dochodzi do tego między innymi wtedy, gdy ustalone zostanie, że żadna ze stron nie ma zdolności procesowej ani osoby uprawnionej do jej reprezentowania. W takich okolicznościach sąd może wyznaczyć kuratora, który będzie działał do momentu ustanowienia właściwego przedstawiciela ustawowego.

Zawieszenie następuje również po śmierci strony postępowania. Wznowienie działań jest możliwe dopiero po ustaleniu, kto przejmuje prawa i obowiązki zmarłego. Mogą to być jego spadkobiercy albo zarządca sukcesyjny, jeśli prowadzona była działalność gospodarcza i ustanowiono odpowiedni zarząd.

Choć w takich przypadkach nie potrzeba formalnego wniosku, informacje o braku zdolności procesowej lub o śmierci strony mogą zostać przekazane komornikowi przez osoby mające wiedzę o sprawie, co pozwala szybciej uporządkować sytuację procesową.

Co to jest zawieszenie postępowania egzekucyjnego na wniosek?

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić również na wniosek stron, jednak zakres takiej możliwości jest różny w zależności od tego, kto występuje z inicjatywą. Jeżeli prosi o to wierzyciel, komornik jest zobowiązany do wstrzymania działań, ponieważ to właśnie wierzyciel decyduje o kierunku egzekucji i rodzaju stosowanych środków. Taka prośba może pojawić się wtedy, gdy trwają rozmowy ugodowe, a dalsze czynności mogłyby utrudnić porozumienie.

Inaczej wygląda sytuacja dłużnika. W jego przypadku konieczne jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego decyzję sądu o ograniczeniu wykonalności tytułu albo o tymczasowym wstrzymaniu jego realizacji. Jedynie taki dowód otwiera drogę do zawieszenia działań komornika. Zwykłe wniesienie pozwu, skargi czy wniosku o zabezpieczenie nie wystarcza, ponieważ nie wpływa automatycznie na moc tytułu wykonawczego.

Dłużnik może jednak skorzystać z dodatkowej ścieżki, jeśli egzekucja prowadzona jest na podstawie wyroku zaocznego lub nakazu zapłaty doręczonego na niewłaściwy adres. Wówczas wystarczy okazać zaświadczenie potwierdzające błąd w doręczeniu. Po przedstawieniu takiego dokumentu komornik musi wstrzymać bieg postępowania, choć nadal może zabezpieczać majątek na przyszłość.

W odniesieniu do orzeczeń wydanych w europejskim postępowaniu dotyczącym drobnych roszczeń możliwe jest dodatkowe zawieszenie na podstawie przepisów unijnych, o ile dłużnik złoży odpowiedni wniosek.

Komornik może też sam zdecydować o wstrzymaniu działań, jeśli wpłynęła skarga na jego czynności lub zażalenie dotyczące postanowień sądowych. Nie jest to jednak obowiązek. Takie sytuacje zdarzają się sporadycznie i zależą od okoliczności konkretnej sprawy.

Na czym polega podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego?

Postępowanie egzekucyjne może zostać wznowione dopiero wtedy, gdy wierzyciel wystąpi z odpowiednim żądaniem. To jego decyzja uruchamia dalszy tok czynności, ponieważ to on kieruje przebiegiem egzekucji i decyduje, czy działania komornika mają być kontynuowane.

Jeżeli wcześniejsze wstrzymanie procedury było skutkiem powołania się przez dłużnika na błędne doręczenie, o którym mowa w art. 139 § 5 k.p.c., konieczne jest dodatkowe potwierdzenie ze strony sądu. Organ prowadzący sprawę musi jednoznacznie wskazać, że doręczenie wyroku zaocznego lub nakazu zapłaty odbyło się prawidłowo albo że po ponownym doręczeniu minął już termin na wniesienie środka zaskarżenia. Dopiero takie potwierdzenie otwiera drogę do dalszych działań komornika, o ile nie pojawiła się inna przyczyna uniemożliwiająca podjęcie egzekucji lub nie ma podstaw do umorzenia sprawy.

W takich sytuacjach sąd lub referendarz wydaje na wniosek wierzyciela stosowne zaświadczenie, które umożliwia komornikowi kontynuowanie wcześniej zawieszonego postępowania.

Jakie są skutki niepodjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego?

Jeśli przez pół roku od ustania przyczyny wstrzymania postępowania wierzyciel nie wystąpi z wnioskiem o jego ponowne uruchomienie, procedura egzekucyjna zostaje zakończona przez komornika, w zakresie, w jakim była zatrzymana. Po upływie tego terminu uznaje się, że brak reakcji wierzyciela oznacza rezygnację z dalszych działań na danym etapie.

Niezależnie od formalnego zawieszenia komornik ma możliwość czasowego zaniechania podjęcia konkretnych czynności. Może to nastąpić w sytuacji, gdy przedłożone zostaną jednoznaczne dowody potwierdzające, że zobowiązanie zostało wykonane, gdy wierzyciel udzielił dłużnikowi odroczenia albo gdy dłużnik lub jego małżonek zgłosi sprzeciw oparty na treści umowy majątkowej małżeńskiej, przedstawiając dowód pisemny, że jej postanowienia były wierzycielowi znane.

W takim przypadku komornik podejmuje jedynie takie działania, które zabezpieczają możliwość powrotu do czynności w późniejszym czasie. Jednocześnie wierzyciel jest niezwłocznie informowany o powodach wstrzymania. Jeżeli zażąda natychmiastowej kontynuacji, komornik przystępuje do wykonania czynności bez zwłoki.