W prowadzeniu firmy może pojawić się sytuacja, w której współpraca z kontrahentem kończy się brakiem zapłaty mimo wykonania usługi lub dostarczenia towaru. W pierwszej kolejności stosuje się wtedy działania polubowne, takie jak wysłanie oficjalnego wezwania do uregulowania należności. Gdy jednak takie próby nie przynoszą efektu, pozostaje skierowanie sprawy do sądu. Warto pamiętać, że samo uzyskanie korzystnego orzeczenia nie oznacza automatycznego rozpoczęcia działań egzekucyjnych. Aby komornik mógł podjąć jakiekolwiek kroki, niezbędne jest nadanie wydanemu wyrokowi klauzuli wykonalności. Czym jest klauzula wykonalności i kiedy można ją uzyskać?

Co to jest klauzula wykonalności?

Klauzula wykonalności to sądowe potwierdzenie, że wskazany tytuł nadaje się do egzekucji i może zostać wykorzystany przez komornika przy odzyskiwaniu należności. Dopiero po jej nadaniu orzeczenie zyskuje moc umożliwiającą rozpoczęcie działań egzekucyjnych. Bez takiego potwierdzenia nie ma możliwości przystąpienia do ściągania długu, nawet jeśli zapadło rozstrzygnięcie korzystne dla wierzyciela.

Kiedy można uzyskać klauzulę wykonalności?

Klauzula wykonalności może zostać przyznana jedynie tym orzeczeniom, które uzyskały już walor prawomocności lub zostały objęte obowiązkiem wykonania bez czekania na zakończenie całej procedury odwoławczej.

Orzeczenie uzyskuje status prawomocnego w chwili, gdy ustaje możliwość jego zaskarżenia. W sprawach cywilnych termin na wniesienie środka odwoławczego wynosi 14 dni od doręczenia rozstrzygnięcia albo jego uzasadnienia. Ten sam okres obowiązuje przy nakazach zapłaty wydanych w postępowaniu nakazowym lub upominawczym. Jeśli dłużnik w tym czasie nie podejmie żadnych działań, decyzja sądu staje się ostateczna i można zwrócić się o nadanie jej klauzuli wykonalności.

Istnieją jednak orzeczenia, które mogą być realizowane od razu, bez oczekiwania na upływ terminów odwoławczych. Dotyczy to nakazów zapłaty wydanych w e-postępowaniu upominawczym, rozstrzygnięć dotyczących zabezpieczenia roszczeń oraz wyroków nakazujących opróżnienie lokalu. W takich sytuacjach dokument jest od razu uzupełniony o stosowne potwierdzenie umożliwiające wszczęcie działań egzekucyjnych.

Kto wydaje postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności?

Zasadniczo potwierdzenie wykonalności nadaje sąd pierwszej instancji, czyli ten, który zajmował się sprawą w pierwszym etapie postępowania. Od tej reguły istnieje odstępstwo w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie stało się ostateczne dopiero po rozpoznaniu sprawy przez sąd drugiej instancji. W takim przypadku wniosek kieruje się do sądu okręgowego. Najwyższa instancja sądowa nie zajmuje się nadawaniem takich potwierdzeń.

Jak powinien być sporządzony wniosek o nadanie klauzuli wykonalności?

Pismo zawierające prośbę o nadanie klauzuli wykonalności musi być przygotowane w sposób zgodny z regułami postępowania cywilnego i obejmować najważniejsze dane dotyczące sprawy oraz stron. W treści powinny znaleźć się informacje identyfikujące wierzyciela i dłużnika, oznaczenie sądu właściwego oraz sygnatura postępowania. Konieczne jest też wskazanie, którego orzeczenia dotyczy wniosek, a także wyraźne żądanie nadania mu mocy umożliwiającej egzekucję.

Dodatkowo można zaznaczyć, aby koszty postępowania obciążyły osobę zobowiązaną oraz poprosić o przesłanie tytułu wykonawczego wraz z odpisem rozstrzygnięcia opatrzonym odpowiednim potwierdzeniem. Wnioskodawca powinien osobiście podpisać dokument.

Złożenie takiego pisma nie oznacza automatycznego uzyskania klauzuli. Sąd może odmówić, jeśli zgromadzone dane są niepełne lub wniosek został przygotowany niezgodnie z wymogami. Dokument przekazuje się do sądu właściwego w formie papierowej lub elektronicznej, korzystając z dostępnych narzędzi komunikacji, w tym usług administracji online.

Jakie są opłaty związane z nadaniem tytułu egzekucyjnego w postaci klauzuli wykonalności?

Nadanie orzeczeniu sądowemu mocy pozwalającej na egzekucję nie wiąże się z dodatkowymi kosztami, o ile wierzyciel dołącza do wniosku posiadany odpis tytułu egzekucyjnego. W takiej sytuacji nie pobiera się żadnych opłat sądowych ani kancelaryjnych.

Inaczej wygląda to wtedy, gdy konieczne jest uzyskanie odpisu z sądu. W takim przypadku pobierana jest opłata za jego sporządzenie, ustalana w wysokości 6 złotych za każdą rozpoczętą stronę. Z tego względu dobrze jest upewnić się, ile stron liczy dokument, aby wpłacić właściwą kwotę.

W pewnych sytuacjach sąd pobiera również stałą opłatę wynoszącą 50 złotych. Ma to miejsce zwłaszcza wtedy, gdy potwierdzenie wykonalności ma zostać nadane dokumentom innym niż wyrok czy postanowienie sądu, a także, gdy wniosek dotyczy rozszerzenia odpowiedzialności na małżonka dłużnika, inną osobę niż wskazana w tytule albo wspólnika odpowiadającego za zobowiązania spółki.

Jaki jest termin nadania klauzuli wykonalności przez sąd?

Choć droga od wniesienia pozwu do faktycznego odzyskania pieniędzy potrafi trwać miesiącami, samo potwierdzenie wykonalności orzeczenia zwykle nie wiąże się z długim oczekiwaniem. Po złożeniu stosownego wniosku sąd powinien wydać takie potwierdzenie bez zbędnej zwłoki, a przepisy wskazują, że ma na to maksymalnie trzy dni. W praktyce tempo rozpoznania może się różnić w zależności od obciążenia sądu, jednak zazwyczaj termin ten jest dotrzymywany.

Na czym polega zaskarżenie klauzuli wykonalności i kiedy można je wnieść?

W sprawach dotyczących wykonalności orzeczeń sąd operuje postanowieniem, a nie wyrokiem. Taki dokument może zostać zakwestionowany przez osobę zobowiązaną, o ile zrobi to w ciągu siedmiu dni od chwili jego doręczenia. W praktyce jednak strony zadłużone rzadko otrzymują takie zawiadomienie, gdyż postanowienie nie jest im z reguły wysyłane – o jego istnieniu dowiadują się dopiero wtedy, gdy komornik informuje o rozpoczęciu egzekucji.

W ewentualnym zażaleniu można wskazywać jedynie uchybienia o charakterze formalnym, takie jak brak ostateczności orzeczenia, które ma zostać wykonane. Zarzuty dotyczące meritum sprawy nie są na tym etapie rozpatrywane.

Klauzula wykonalności a tytuł wykonawczy i działania komornika

Potwierdzenie wykonalności to niezbędny element, który zamienia orzeczenie sądu w dokument możliwy do wykorzystania w egzekucji. Bez niego nie da się rozpocząć działań zmierzających do odzyskania należności.

Samo uzyskanie tego potwierdzenia nie kończy jednak całej procedury. Kolejnym etapem jest skierowanie sprawy do komornika poprzez złożenie odpowiedniego wniosku o rozpoczęcie egzekucji. Zanim nastąpi ten krok, często warto ponownie zwrócić się do osoby zadłużonej z propozycją uregulowania zaległości w sposób dobrowolny. Gdy taka próba okaże się bezskuteczna, interwencja komornika staje się jedyną drogą do odzyskania środków.