W sytuacjach, gdy istnieje ryzyko wyzbywania się majątku przez stronę, wobec której planowane jest wszczęcie postępowania sądowego, możliwe jest zastosowanie mechanizmów zapobiegających utrudnieniu przyszłej egzekucji. Praktyka pokazuje, że niektóre osoby podejmują działania zmierzające do ukrycia majątku, w tym przekazywania środków finansowych na rachunki osób trzecich, przenoszenia własności nieruchomości czy cesji wierzytelności. Może to prowadzić do bezskuteczności dalszego dochodzenia roszczeń. Aby przeciwdziałać takim działaniom, stosuje się postępowanie zabezpieczające. Czym ono jest?

Co to jest postępowanie zabezpieczające?

Postępowanie zabezpieczające stanowi środek wspierający dochodzenie roszczeń w ramach procesu sądowego, chroniąc sytuację osoby zamierzającej wytoczyć powództwo lub będącej już stroną toczącego się postępowania. Możliwość uzyskania zabezpieczenia przysługuje zarówno powodom, jak i uczestnikom sprawy, pod warunkiem przedstawienia argumentów przemawiających za istnieniem roszczenia oraz wykazania, że brak tymczasowej ochrony mógłby utrudnić lub uniemożliwić osiągnięcie celu, dla którego postępowanie zostało wszczęte.

Dla skuteczności wniosku nie jest wymagane udowodnienie roszczenia w pełni, wystarczy jego uprawdopodobnienie. Nieodzownym elementem jest również wykazanie, że egzekucja komornicza lub wykonanie orzeczenia mogą być zagrożone, jeśli zabezpieczenie nie zostanie udzielone. Należy zaznaczyć, że zastosowanie takiego środka nie może prowadzić do faktycznego spełnienia świadczenia objętego sporem, lecz służy jedynie czasowemu zabezpieczeniu sytuacji prawnej w oczekiwaniu na końcowy wynik sprawy.

Co o postępowaniu zabezpieczającym mówi polskie prawo i kodeks postępowania cywilnego?

O zabezpieczeniu roszczeń traktuje Art.730 § 2. Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z jego zapisami, możliwość udzielenia zabezpieczenia istnieje zarówno przed rozpoczęciem procesu sądowego, jak i na jego dalszym etapie. Po uzyskaniu tytułu wykonawczego zabezpieczenie może zostać zastosowane jedynie w sytuacjach, gdy dotyczy roszczenia, którego termin realizacji jeszcze nie upłynął.

Po wydaniu tytułu uprawniającego do zabezpieczenia, możliwe staje się przystąpienie do czynności przez komornika. W przypadku roszczeń o charakterze pieniężnym stosuje się takie środki jak zajęcie ruchomości, wynagrodzenia za pracę, środków zgromadzonych na rachunku bankowym lub innych wierzytelności bądź praw majątkowych.

Rozpoczęcie działań zabezpieczających następuje w chwili złożenia wniosku do komornika sądowego. Do wniosku należy dołączyć odpowiedni tytuł oraz uiścić wymaganą opłatę. Jej brak skutkuje wezwaniem do uregulowania należności w ciągu siedmiu dni. Niedochowanie terminu skutkuje zwrotem wniosku, co może opóźnić realizację zabezpieczenia. Zgodnie z przepisami obowiązującej ustawy o kosztach komorniczych, opłata ta powinna zostać uiszczona już w chwili składania wniosku.

Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne – co powinien zawierać wniosek?

Na gruncie obowiązujących regulacji dotyczących zabezpieczenia roszczeń dopuszcza się możliwość złożenia wniosku zarówno przed rozpoczęciem postępowania sądowego, jak i w jego trakcie. Dokument taki powinien spełniać wymogi pisma procesowego i zawierać opis proponowanego sposobu zabezpieczenia oraz uzasadnienie jego potrzeby poprzez wskazanie istotnych okoliczności.

W przypadku roszczeń o charakterze pieniężnym konieczne jest również wskazanie konkretnej sumy, która nie może przekraczać wartości dochodzonego roszczenia, choć może obejmować także prognozowane koszty związane z realizacją zabezpieczenia przez komornika. Gdy wniosek składany jest przed formalnym rozpoczęciem sprawy, warto ująć w nim również krótki opis istoty sporu, ponieważ ułatwia to ocenę zasadności zgłoszonego żądania i usprawnia dalsze procedowanie.

Czy postępowanie egzekucyjne i zabezpieczające oznacza to samo?

Postępowanie zabezpieczające różni się od egzekucyjnego, mimo że oba mogą prowadzić do zajęcia majątku dłużnika. Po uzyskaniu orzeczenia zabezpieczającego nie dochodzi jeszcze do przymusowego zaspokojenia roszczenia, ponieważ nie istnieje tytuł wykonawczy. Środki pieniężne zajęte w ramach tego postępowania trafiają do depozytu sądowego i pozostają tam do czasu uzyskania przez wierzyciela stosownego tytułu.

Analogicznie postępuje się ze środkami pochodzącymi z zajęcia świadczeń wypłacanych przez ZUS, wynagrodzenia za pracę oraz innych wierzytelności. Papiery wartościowe są zabezpieczane przez przekazanie ich do banku, a w przypadku ruchomości następuje ich zajęcie, lecz dalsze działania, takie jak sprzedaż, są wstrzymywane do momentu uzyskania przez uprawnionego orzeczenia nadającego klauzulę wykonalności.

Jakie są koszty zabezpieczenia komorniczego?

Rozpoczęcie czynności przez komornika następuje dopiero po uiszczeniu wymaganej opłaty. Przepisy przewidują dwa rodzaje opłat – stałą w wysokości 300 zł oraz stosunkową, wynoszącą 5% wartości świadczenia objętego zabezpieczeniem. Wniesienie tych opłat stanowi warunek skutecznego przeprowadzenia dalszych działań zabezpieczających.

Po zakończeniu procedury zabezpieczającej komornik sporządza postanowienie dotyczące kosztów. Na jego podstawie istnieje możliwość wystąpienia do sądu z wnioskiem o obciążenie kosztami strony przeciwnej. Wymaga to jednak odrębnego działania przed sądem prowadzącym właściwe postępowanie.