Zajęcie rachunku bankowego w toku postępowania egzekucyjnego stanowi jeden ze sposobów dochodzenia należności przez komornika. Blokada wspólnego konta potrafi poważnie utrudnić codzienne funkcjonowanie i rodzi wiele praktycznych problemów. Istotne jest zrozumienie, na jakich zasadach prowadzona jest egzekucja, jakie rachunki mogą zostać objęte zajęciem oraz jakie prawa przysługują osobom dotkniętym taką sytuacją. Wątpliwości często dotyczą możliwości sięgnięcia przez komornika po środki zgromadzone na koncie współmałżonka, rodzica czy dziecka osoby zadłużonej. Warto wiedzieć, że takie działania są dopuszczalne jedynie w określonych prawem przypadkach. Jak więc to wygląda w praktyce i świetle prawa?

Czym jest egzekucja komornicza?

Egzekucja komornicza to zastosowanie przewidzianych w Kodeksie postępowania cywilnego środków przymusu, których celem jest zaspokojenie roszczeń wierzyciela wobec dłużnika. W praktyce oznacza to możliwość zajęcia majątku ruchomego oraz nieruchomego zobowiązanego w celu uregulowania istniejących należności. Jest to końcowy etap procesu windykacyjnego, prowadzony przez komornika sądowego pełniącego funkcję publiczną. Zgodnie z art. 758 k.p.c. sprawy egzekucyjne należą do właściwości sądów rejonowych oraz działających przy nich komorników. Z kolei art. 759 § 1 k.p.c. stanowi, że czynności egzekucyjne wykonywane są przez komorników, z wyjątkiem tych, które zastrzeżone są wyłącznie dla sądów.

Co to jest zajęcie komornicze?

Zajęcie egzekucyjne oznacza blokadę środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym, dokonywaną przez organ uprawniony do prowadzenia egzekucji, taki jak komornik sądowy, urząd skarbowy czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Powodem takiego działania jest istnienie niespłaconych zobowiązań. W przypadku egzekucji prowadzonej przez komornika zajęcie może obejmować również rachunek bankowy, który nie należy wyłącznie do osoby zadłużonej, ale jest współdzielony z inną osobą.

Czy komornik może zająć konto bankowe, które nie należy do dłużnika?

Konto bankowe, którego właścicielem lub współwłaścicielem nie jest dłużnik, nie podlega zajęciu w toku postępowania egzekucyjnego. Z tego względu rachunki należące wyłącznie do innych osób pozostają poza zakresem działań komornika. Nie jest również dopuszczalne zajęcie rachunku, do którego dłużnik posiada jedynie pełnomocnictwo, gdyż egzekucja może być prowadzona wyłącznie w odniesieniu do majątku faktycznie należącego do zobowiązanego. Samo umocowanie do dysponowania rachunkiem nie stanowi podstawy do objęcia go postępowaniem egzekucyjnym.

Czy komornik sądowy może zająć konto wspólne lub konto rodzinne?

W sytuacji, gdy osoba zadłużona figuruje jako współwłaściciel rachunku bankowego, komornik ma prawo dokonać zajęcia takiego konta. Jest to działanie zgodne z prawem i stosowane w praktyce bardzo często. Z tego względu wskazane jest posiadanie odrębnych rachunków bankowych, zwłaszcza w przypadku, gdy bliska osoba ma trudności finansowe i wobec niej toczy się postępowanie egzekucyjne.

Z kolei rachunek rodzinny korzysta z ochrony przed egzekucją, co oznacza, że środki na nim zgromadzone nie mogą zostać zajęte przez komornika. Dzięki temu pozostają one całkowicie zabezpieczone. Otwarcie takiego rachunku w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej stanowi rozwiązanie pozwalające zapewnić, że wpływy z tytułu świadczeń wyłączonych spod egzekucji pozostaną wolne od zajęcia.

Czy komornik sądowy może wejść na konto bankowe członka rodziny dłużnika?

W przypadku, gdy osoba zadłużona widnieje jako współwłaściciel rachunku bankowego, komornik ma prawo dokonać jego zajęcia. Przy wspólności majątkowej takie działanie jest zgodne z prawem i stosowane w praktyce bardzo często. Dotyczy to również sytuacji, w których rachunek prowadzony jest wspólnie z dzieckiem dłużnika – jeżeli figuruje on jako współposiadacz, środki na takim koncie mogą zostać objęte egzekucją. Z tego względu wskazane jest, aby osoby znajdujące się w trudnej sytuacji finansowej nie miały udziału we współwłasności rachunków bankowych, co pozwala ograniczyć ryzyko zajęcia środków należących także do innych osób.

Czy komornik może zająć rzeczy na pokrycie długu, które nie należą do dłużnika?

Komornik ma możliwość zajęcia przedmiotów znajdujących się we władaniu dłużnika, nawet jeśli formalnie nie stanowią one jego własności. W praktyce nie jest badane, czy dana ruchomość należy do zobowiązanego, lecz wystarczające jest samo faktyczne korzystanie z niej. Przepisy wyraźnie wskazują, że istotne znaczenie ma samo posiadanie rzeczy przez dłużnika, co umożliwia jej objęcie egzekucją.

Tego rodzaju czynności mogą zostać zakwestionowane, jednak procedura jest zwykle skomplikowana i czasochłonna. Ostatecznie przedmiot powinien wrócić do swojego właściciela, choć odzyskanie go często wymaga długiego postępowania. W takiej sytuacji możliwe jest wystąpienie do komornika z wnioskiem, w którym należy wykazać tytuł prawny do zajętej rzeczy, który stanowi podstawę do ubiegania się o jej zwrot.

Czy komornik ma prawo zająć wspólne rzeczy dłużnika?

Zgodnie z art. 846 § 1–2 k.p.c. egzekucja z części ułamkowej rzeczy ruchomej będącej współwłasnością odbywa się według zasad przewidzianych dla egzekucji z ruchomości, z tym że sprzedaży podlega jedynie udział należący do dłużnika. Pozostali współwłaściciele mają prawo domagać się, aby sprzedana została cała rzecz.

W praktyce oznacza to, że komornik może zająć przedmiot stanowiący współwłasność i przeprowadzić jego sprzedaż, na przykład w drodze licytacji. Nabywca uzyskuje jednak wyłącznie udział przypadający dłużnikowi, natomiast pozostała część pozostaje przy osobach, które nie są zadłużone. W rezultacie środki uzyskane z transakcji dzielone są stosownie do wielkości udziałów.

Czy komornik może zająć konto dziecka?

Egzekucja prowadzona przez komornika może być skierowana wyłącznie przeciwko majątkowi osoby zadłużonej i nie obejmuje dzieci dłużnika. Oznacza to, że rachunek bankowy dziecka nie podlega zajęciu, jeżeli zobowiązanie nie dotyczy właśnie jego. Każdy ponosi odpowiedzialność wyłącznie za własne długi, dlatego środki zgromadzone na kontach dzieci są chronione przed egzekucją. Nawet w przypadku, gdy rodzic ma problemy finansowe i wobec niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, rachunek dziecka, które osiąga własne dochody, nie może zostać zajęty.

Co zrobić w przypadku, kiedy komornik niesłusznie zająć konto bankowe?

W sytuacji, gdy zostanie stwierdzone zajęcie rachunku bankowego przez komornika, konieczne jest jak najszybsze podjęcie działań w celu wyjaśnienia sprawy. Należy w pierwszej kolejności ustalić w banku dane komornika odpowiedzialnego za zajęcie oraz sygnaturę akt postępowania egzekucyjnego. Następnie warto skontaktować się z kancelarią komorniczą, najlepiej telefonicznie, aby umówić spotkanie i przedstawić swoje stanowisko wraz z dokumentami potwierdzającymi okoliczności sprawy. Rozmowa powinna przebiegać w spokojny i rzeczowy sposób, ponieważ zwiększa to szansę na szybkie wyjaśnienie nieporozumienia. Jeśli nie uda się osiągnąć rozwiązania w bezpośrednim kontakcie, pozostaje możliwość złożenia skargi na czynności komornika.

Jak złożyć skargę na czynności komornika?

Skarga na czynności komornika jest przewidziana przez przepisy i stosunkowo często znajduje zastosowanie w praktyce. Zgodnie z art. 767 § 1 k.p.c. możliwe jest zaskarżenie zarówno samej czynności, jak i jej zaniechania. Sprawę rozpoznaje sąd rejonowy właściwy ze względu na siedzibę kancelarii komorniczej.

Prawo do wniesienia skargi przysługuje stronom postępowania oraz innym osobom, których prawa zostały naruszone lub zagrożone działaniami albo brakiem działania komornika. Pismo powinno spełniać wymagania formalne stawiane pismom procesowym i zawierać oznaczenie czynności, której dotyczy, wraz z wnioskiem o jej zmianę, uchylenie bądź dokonanie oraz stosownym uzasadnieniem. Możliwe jest skorzystanie z urzędowego formularza, przy czym najczęściej skargę wnosi się w formie pisemnej. Ważne jest szybkie podjęcie działań, ponieważ przepisy przewidują określone terminy na złożenie tego środka prawnego.

Zgodnie z art. 767 § 4–6 k.p.c. skarga powinna być wniesiona w terminie tygodnia od dnia dokonania czynności, jeżeli osoba zainteresowana była przy niej obecna lub została wcześniej o niej zawiadomiona. W innych przypadkach termin liczony jest od dnia doręczenia zawiadomienia o czynności, a jeśli nie doszło do zawiadomienia – od momentu, gdy osoba składająca skargę powzięła o niej wiadomość. W przypadku zaniechania czynności skargę wnosi się w ciągu tygodnia od dnia, w którym zainteresowany dowiedział się, że czynność miała zostać podjęta.

Skargę składa się bezpośrednio do komornika, który w ciągu trzech dni sporządza uzasadnienie swoich działań lub wskazuje przyczyny zaniechania, a następnie przekazuje sprawę do sądu, chyba że sam uwzględni skargę w całości. W razie stwierdzenia oczywistego naruszenia prawa sąd może obciążyć komornika kosztami postępowania. Od postanowienia wydanego w tej sprawie przysługuje zażalenie zarówno stronom, jak i samemu komornikowi.