W przypadku zasądzenia alimentów na rzecz dziecka obowiązek ich uiszczania spoczywa na rodzicu, który nie mieszka z nim na stałe. Zdarza się jednak, że osoba obciążona tym świadczeniem nie wywiązuje się z nałożonego obowiązku. Powoduje to trudności dla drugiego rodzica sprawującego opiekę, gdyż ciężar utrzymania dziecka musi być przez niego ponoszony samodzielnie. W takiej sytuacji możliwe jest zwrócenie się o wsparcie do komornika sądowego.

Jak wnieść wniosek o egzekucję alimentów do komornika?

Postępowanie egzekucyjne wszczynane jest na wniosek uprawnionego. We wniosku konieczne jest wskazanie wysokości zaległości alimentacyjnych. Nie ma obowiązku podawania źródeł dochodu osoby zobowiązanej, chyba że egzekucja ma być prowadzona z nieruchomości – wówczas należy ją dokładnie określić. Dokument kierowany jest do sądu właściwego według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej bądź zobowiązanej.

Jakie dokumenty musi posiadać wierzyciel?

Przy wszczynaniu egzekucji alimentów konieczne jest przedstawienie odpowiednich dokumentów. Podstawą działania komornika pozostaje tytuł wykonawczy, czyli tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, która w przypadku alimentów nadawana jest przez sąd z urzędu zgodnie z art. 1082 KPC. Niezbędne jest także złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji świadczeń alimentacyjnych, obejmującego dane osobowe dziecka, jego przedstawiciela ustawowego oraz zobowiązanego, a także wskazanie wysokości należności i sposobów prowadzenia egzekucji. W sytuacji, gdy znane są informacje o majątku dłużnika, takie jak rachunki bankowe czy miejsce zatrudnienia, powinny one zostać przekazane komornikowi, jednak brak takich danych nie stanowi przeszkody, ponieważ organ egzekucyjny ma obowiązek samodzielnie podejmować czynności zmierzające do ich ustalenia. Jeżeli wierzyciela reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, wymagane jest złożenie stosownego upoważnienia.

W przypadku dochodzenia alimentów osoba uprawniona nie ponosi kosztów postępowania, a na etapie jego wszczęcia nie jest zobowiązywana do wpłaty zaliczki na wydatki związane z czynnościami komornika. Ciężar finansowy prowadzonych działań spoczywa w całości na dłużniku alimentacyjnym.

Kiedy możliwe jest dochodzenie alimentów od dłużnika przez komornika?

Przepisy nie wskazują konkretnego okresu opóźnienia w zapłacie, po którego upływie możliwe jest skierowanie sprawy do komornika w celu wszczęcia egzekucji alimentów. Wniosek taki może być złożony już po pierwszym przypadku niewywiązania się z obowiązku płatności w terminie. Zwłoka występuje wtedy, gdy osoba zobowiązana nie reguluje należności w czasie wyznaczonym w wyroku sądowym.

Przykładowo, jeśli orzeczenie zobowiązuje do uiszczania świadczenia do dziesiątego dnia każdego miesiąca, a w dniu dwudziestym brak jest wpłaty, sytuacja ta uzasadnia podjęcie kroków egzekucyjnych. W takim przypadku przedstawiciel ustawowy dziecka może wystąpić do komornika o egzekucję rat alimentacyjnych, które nie zostały zapłacone pomimo upływu określonego terminu. Jedyną podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest więc powstanie zaległości w regulowaniu świadczenia przez osobę zobowiązaną.

Co powinien zawierać wniosek o wszczęcie egzekucji wobec osoby, która powinna płacić alimenty?

Wniosek o wszczęcie egzekucji alimentów należy złożyć na piśmie do komornika właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby zobowiązanej do płatności. Dokument powinien zawierać datę i miejsce sporządzenia, dane wierzyciela oraz dłużnika, czyli imię, nazwisko, adres i numer PESEL, a także wskazanie komornika, do którego jest kierowany. Konieczne jest precyzyjne określenie roszczenia poprzez podanie wysokości i okresów niezapłaconych rat alimentacyjnych oraz wskazanie sposobów egzekucji, w tym źródeł majątku zobowiązanego, które mogą zostać zajęte, jak wynagrodzenie, rachunki bankowe czy składniki majątkowe. Należy także podać numer rachunku bankowego, na który mają być przekazywane wyegzekwowane środki oraz dołączyć tytuł wykonawczy. Cała procedura nie wiąże się z ponoszeniem żadnych kosztów, gdyż wniosek o wszczęcie egzekucji alimentów jest wolny od opłat.

Na czym polega egzekucja zaległych alimentów przez komornika sądowego?

Po rozpoczęciu postępowania egzekucyjnego komornik podejmuje czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu alimentów. W ramach prowadzonych działań możliwe jest zajęcie rachunku bankowego zobowiązanego, jego ruchomości, nieruchomości, a także świadczeń wypłacanych przez instytucje takie jak ZUS, w tym emerytur czy rent. Wybór środków egzekucyjnych uzależniony jest od okoliczności sprawy i należy do komornika. Kwoty uzyskane w toku egzekucji przekazywane są na rachunek bankowy osoby uprawnionej, a w przypadku małoletniego – na rachunek jego przedstawiciela ustawowego wskazany we wniosku o wszczęcie postępowania.

Bezskuteczna egzekucja świadczeń alimentacyjnych w postępowaniu komorniczym – jakie inne wyjścia ma wierzyciel?

Zdarza się, że mimo podejmowanych przez komornika działań egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego nie przynosi efektów. Oznacza to brak majątku, z którego możliwe byłoby zaspokojenie należności i przekazanie ich osobie uprawnionej do świadczeń.

W takiej sytuacji możliwe jest wystąpienie o wydanie przez komornika zaświadczenia potwierdzającego bezskuteczność egzekucji oraz dokumentującego ewentualne wpłaty dokonywane przez zobowiązanego lub ich brak. Na podstawie takiego zaświadczenia można zwrócić się do funduszu alimentacyjnego o wypłatę świadczeń.

Dodatkowo istnieje możliwość złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa niealimentacji, uregulowanego w art. 209 § 1 kodeksu karnego. Przepis ten przewiduje odpowiedzialność karną dla osoby, która uchyla się od obowiązku alimentacyjnego wynikającego z orzeczenia sądu, ugody lub umowy, jeżeli zaległość odpowiada co najmniej trzem świadczeniom okresowym albo opóźnienie w zapłacie świadczenia jednorazowego przekracza trzy miesiące. W takim przypadku grozi kara grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do roku.

Podsumowując, gdy osoba zobowiązana na mocy prawomocnego orzeczenia nie reguluje alimentów, istnieje możliwość skierowania do komornika wniosku o egzekucję w celu przymusowego wyegzekwowania należności i przekazania ich osobie uprawnionej, na przykład dziecku.