Egzekucja z ruchomości
Kodeks postępowania cywilnego określa zamknięty zakres metod egzekucji świadczeń pieniężnych, wśród których znajduje się egzekucja z ruchomości. Choć przepisy nie definiują bezpośrednio pojęcia ruchomości, w literaturze przyjęto, że są to wszystkie rzeczy, które nie są nieruchomościami. We wniosku o egzekucję z ruchomości wierzyciel powinien wskazać ich lokalizację ruchomości oraz wymienić przedmioty, które mają zostać zajęte. Precyzyjne wskazanie tych informacji pozwala na sprawniejsze przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego.
Egzekucja z ruchomości dłużnika przez komornika
Pierwszym etapem egzekucji z ruchomości jest ich zajęcie, które odbywa się zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Zajęcia dokonuje komornik, wpisując ruchomości do protokołu czynności egzekucyjnych. Mogą to być przedmioty należące do dłużnika, znajdujące się w jego posiadaniu lub we władaniu wierzyciela. Ruchomości będące we władaniu osoby trzeciej można zająć wyłącznie za jej zgodą, jeśli przyznaje ona, że przedmioty należą do dłużnika lub w przypadkach określonych przepisami.
W przypadku egzekucji świadczeń alimentacyjnych komornik ma prawo zająć ruchomości znajdujące się we wspólnym miejscu zamieszkania dłużnika i innej osoby, nawet bez jej zgody, chyba że osoba ta przedstawi dowód własności zajętych przedmiotów. W protokole zajęcia komornik określa wartość zajętych ruchomości. Jeśli uzna, że oszacowanie wymaga udziału biegłego lub jeśli wierzyciel bądź dłużnik złożą skargę na oszacowanie, wyceny dokonuje biegły podczas zajęcia lub w terminie późniejszym, najpóźniej do dnia licytacji.
Prawa wierzyciela podczas egzekucji komorniczej z ruchomości
Wierzyciel ma prawo uczestniczyć w procesie zajęcia ruchomości i może zażądać, aby odbyło się to w jego obecności. W takim przypadku komornik powiadamia wierzyciela o terminie, w którym zajęcie zostanie przeprowadzone. Jeśli wierzyciel nie stawi się w wyznaczonym czasie, zajęcie zostanie dokonane bez jego obecności. Jeżeli komornik przeprowadzi zajęcie bez wcześniejszego zawiadomienia wierzyciela, ten może domagać się sprawdzenia zajęcia ze swoim udziałem. Takie działanie zapewnia wierzycielowi możliwość nadzoru nad prawidłowością przeprowadzanych czynności.
Licytacja ruchomości dłużnika
Sprzedaż ruchomości najczęściej odbywa się w drodze licytacji publicznej. Komornik informuje dłużnika o terminie i miejscu licytacji, przekazując zawiadomienie najpóźniej na trzy dni przed jej planowaną datą. Podczas pierwszego terminu licytacji cena wywołania wynosi trzy czwarte wartości oszacowania. Jeśli sprzedaż nie dojdzie do skutku, ruchomości mogą być licytowane ponownie w drugim terminie, w którym cena wywołania wynosi połowę wartości oszacowania.
Sprzedaż nie może odbyć się za kwotę niższą niż cena wywołania. Przystępujący do licytacji są zobowiązani do wpłacenia rękojmi w wysokości jednej dziesiątej wartości oszacowania. Rękojmia wniesiona przez osobę, która wygrała licytację, jest zatrzymywana, natomiast pozostałym uczestnikom zwracana jest niezwłocznie.
Jeśli nabywca nie zapłaci ceny w wyznaczonym terminie, traci wniesioną rękojmię, a przybicie zostaje anulowane. Środki z utraconej rękojmi są przeznaczane na pokrycie kosztów egzekucji, a ewentualna nadwyżka zasila sumę uzyskaną w egzekucji lub, w przypadku umorzenia postępowania, trafia do Skarbu Państwa.