Europejski Tytuł Egzekucyjny to instrument wspierający transgraniczne dochodzenie należności w ramach Unii Europejskiej. Rozwiązanie to pozwala wierzycielom na szybkie i skuteczne odzyskiwanie długów od osób lub podmiotów znajdujących się w innym państwie członkowskim, bez konieczności przechodzenia przez złożone i długotrwałe procedury sądowe. Orzeczenie, ugoda sądowa czy dokument urzędowy wydany w jednym kraju UE może zostać bezpośrednio wykonany w innym państwie członkowskim, bez dodatkowego potwierdzania wykonalności. Takie rozwiązanie znacząco ułatwia prowadzenie egzekucji roszczeń o charakterze bezspornym. Czym jest europejski tytuł egzekucyjny?

Co to jest Europejski Tytuł Egzekucyjny?

Europejski Tytuł Egzekucyjny to zaświadczenie, które może być dołączone do orzeczenia sądowego, ugody zawartej przed sądem lub dokumentu urzędowego. Jego rolą jest umożliwienie swobodnego obiegu takich aktów prawnych w obrębie Unii Europejskiej. Dokument ten pozwala na wykonanie orzeczenia, ugody lub aktu urzędowego wydanego w jednym państwie członkowskim na terenie innego kraju UE w sprawach dotyczących roszczeń bezspornych. Dzięki temu wierzyciel unika dodatkowych procedur związanych ze stwierdzaniem wykonalności dokumentu w obcym systemie prawnym, co znacząco przyspiesza proces odzyskiwania należności. W pewnym stopniu przypomina to funkcję europejskiego nakazu zapłaty, który również służy ułatwieniu egzekucji długów w transakcjach transgranicznych.

Do jakich orzeczeń może być wydane zaświadczenie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego?

Europejski Tytuł Egzekucyjny może być przyznany w odniesieniu do orzeczeń dotyczących roszczeń o zapłatę określonej i wymagalnej kwoty pieniężnej. W przypadku Polski oraz większości krajów Unii Europejskiej warunkiem jest wydanie orzeczenia po 21 stycznia 2005 roku, natomiast w Bułgarii i Rumunii datą graniczną jest 1 stycznia 2007 roku.

W świetle prawa unijnego pojęcie orzeczenia obejmuje nie tylko wyroki czy nakazy sądowe, ale również postanowienia, nakazy egzekucyjne czy ustalenia kosztów dokonane przez urzędnika sądowego. Konieczne jest, aby dokument został wydany przez sąd jednego z państw członkowskich, z wyłączeniem Danii. Warunkiem uzyskania Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego jest to, aby orzeczenie dotyczyło bezspornego roszczenia pieniężnego w sprawie cywilnej lub handlowej, a także zobowiązań alimentacyjnych, co znacząco poszerza zakres jego zastosowania. Tytuł może być nadany nie tylko do całości orzeczenia, ale również do wybranych jego części, o ile spełniają one przewidziane wymogi.

Czym jest bezsporne roszczenie?

Za roszczenia bezsporne uznaje się takie, wobec których dłużnik nie zgłasza żadnych zastrzeżeń. Może to mieć miejsce w różnych sytuacjach. Jedną z nich jest wyraźne uznanie długu przez dłużnika, które stanowi jednoznaczną akceptację żądania wierzyciela. Inną okolicznością jest brak sprzeciwu w trakcie postępowania sądowego, jeśli zgodnie z przepisami obowiązującymi w państwie wydania orzeczenia taki brak działania traktowany jest jako dorozumiane uznanie roszczenia. W niektórych przypadkach istotne znaczenie ma także niestawiennictwo dłużnika na rozprawie sądowej po wcześniejszym zakwestionowaniu długu, o ile prawo krajowe przewiduje, że takie zachowanie można uznać za potwierdzenie twierdzeń wierzyciela. Dzięki tym rozwiązaniom możliwe jest zastosowanie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego w odniesieniu do roszczeń, które nie budzą sporu.

Co jest potrzebne, aby wszcząć postępowanie w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego?

Przed złożeniem wniosku o Europejski Tytuł Egzekucyjny konieczne jest przeprowadzenie postępowania sądowego w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej, w którym stroną postępowania będzie dłużnik. Aby je wszcząć, należy złożyć do sądu odpowiedni dokument zawierający podstawowe dane wymagane przez przepisy. W dokumencie tym muszą znaleźć się informacje o stronach, ich adresach, wysokości dochodzonego roszczenia, a także ewentualnych odsetkach wraz ze wskazaniem ich wysokości i okresu, którego dotyczą, chyba że zgodnie z prawem krajowym odsetki ustawowe doliczane są automatycznie. Niezbędne jest również przedstawienie podstawy dochodzonego roszczenia.

Równocześnie dłużnik musi zostać poinformowany o możliwościach zakwestionowania roszczenia. Obejmuje to podanie terminu na wniesienie sprzeciwu w formie pisemnej lub stawienie się na rozprawie, a także wskazanie instytucji, do której należy skierować odpowiedź. W niektórych przypadkach konieczne może być poinformowanie o obowiązku korzystania z pomocy adwokata lub radcy prawnego. Dłużnik powinien również zostać uprzedzony o konsekwencjach braku sprzeciwu lub niestawiennictwa, które mogą skutkować wydaniem orzeczenia lub jego wykonaniem, a także obciążeniem kosztami postępowania. Dokument inicjujący sprawę, jak również wezwanie na rozprawę, muszą zostać doręczone dłużnikowi niezależnie od tego, w jaki sposób przedstawiono informacje o prawie do zakwestionowania roszczenia.

Jak można ubiegać się o ETE?

Wniosek o uzyskanie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego należy złożyć do organu właściwego w państwie członkowskim, w którym wydano orzeczenie. Najczęściej będzie to sąd rozpoznający sprawę merytorycznie. Dokument może zostać wniesiony zarówno na etapie wszczynania postępowania, jak i w późniejszym czasie. Zapewnia to dużą swobodę działania i ułatwia dochodzenie należności w relacjach transgranicznych na terenie Unii Europejskiej.

Kiedy może nastąpić odmowa wydania ETE?

Zdarza się, że mimo spełnienia większości wymagań sąd odmawia wydania Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego. W takich przypadkach istnieją jednak rozwiązania, które umożliwiają wierzycielowi dalsze działanie.

Jeżeli powodem odmowy jest brak prawidłowego doręczenia dłużnikowi dokumentu wszczynającego postępowanie lub wezwania na rozprawę, sytuację można skorygować. Po spełnieniu warunków określonych w przepisach, w tym doręczeniu orzeczenia zgodnie z wymaganiami oraz zapewnieniu dłużnikowi możliwości skutecznego zaskarżenia, istnieje możliwość ponownego złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia ETE. Jeśli dłużnik nie skorzysta z prawa do zaskarżenia, sąd może wydać stosowne zaświadczenie.

W przypadkach, gdy odmowa wydania ETE następuje z innych przyczyn, możliwe jest odwołanie się od decyzji, o ile przewiduje to prawo krajowe lub dochodzenie wykonania orzeczenia w innym państwie członkowskim w ramach procedury exequatur.

W sytuacji, gdy zaświadczenie ETE zawiera istotny błąd w stosunku do orzeczenia, można zwrócić się do sądu, który je wydał, o dokonanie sprostowania. Dzięki temu wierzyciel zyskuje narzędzia pozwalające kontynuować proces egzekwowania roszczeń mimo początkowych trudności.

Wydania ETE – co może zrobić dłużnik?

Dłużnik, wobec którego wydano Europejski Tytuł Egzekucyjny, ma prawo podejmować działania zarówno w państwie, które wydało zaświadczenie, jak i w tym, gdzie ma być ono wykonane.

W państwie wydania istnieje możliwość wystąpienia do sądu o sprostowanie błędu zawartego w zaświadczeniu. Jeżeli dokument został wydany w sposób oczywiście nieuzasadniony, np. gdy osoba nim objęta faktycznie nie jest dłużnikiem lub gdy sprawa ma charakter sporny, można wnioskować o jego cofnięcie. Procedura odbywa się zgodnie z prawem krajowym obowiązującym w danym państwie. W sytuacji, gdy orzeczenie, na podstawie którego wydano ETE, utraciło wykonalność w całości lub w części, można uzyskać stosowne zaświadczenie od sądu potwierdzające ten stan. Dłużnik ma także prawo do odwołania się od samego orzeczenia, a dopiero po zakończeniu tego postępowania wierzyciel może starać się o wydanie nowego dokumentu.

W państwie wykonania dłużnik może złożyć wniosek o odmowę wykonania orzeczenia, jeśli pozostaje ono w sprzeczności z wcześniejszym wyrokiem wydanym w innym państwie członkowskim lub w państwie trzecim, pod warunkiem że dotyczy on tych samych stron i tego samego przedmiotu sporu, a także może zostać uznany w państwie, w którym toczy się egzekucja. Jeżeli zachodzą wątpliwości co do zgodności orzeczeń, a kwestia ta nie mogła być wcześniej podniesiona, odmowa wykonania jest dopuszczalna. Możliwe jest również ubieganie się o zawieszenie lub ograniczenie egzekucji w przypadku zaskarżenia zaświadczenia albo złożenia wniosku o jego sprostowanie bądź cofnięcie.

Czy Europejski Tytuł Egzekucyjny jest skuteczny?

Europejski Tytuł Egzekucyjny stanowi narzędzie umożliwiające szybkie i skuteczne odzyskiwanie należności na terenie Unii Europejskiej. Dzięki niemu możliwe jest prowadzenie egzekucji bez konieczności przechodzenia przez dodatkowe procedury sądowe i formalne, co znacząco ułatwia dochodzenie długów, w tym także roszczeń alimentacyjnych, gdy dłużnik przebywa poza granicami kraju. Warunkiem zastosowania ETE jest transgraniczny charakter sprawy oraz brak sporu co do roszczenia. Nie wymaga się przy tym przedstawiania rozbudowanej dokumentacji, a w razie wystąpienia istotnych błędów istnieje możliwość ich korekty. Rozwiązanie to okazuje się szczególnie praktyczne i efektywne, choć wciąż bywa rzadko wykorzystywane w egzekwowaniu orzeczeń wydanych w innych państwach członkowskich.