W niektórych sytuacjach rozpoczęcie procesu cywilnego wymaga doręczenia pozwanemu pism procesowych w szczególny sposób. Zdarza się, że standardowe formy doręczenia okazują się nieskuteczne, a adresat unika odbioru korespondencji lub jej nie podejmuje. W takich przypadkach przepisy przewidują możliwość skorzystania z pomocy komornika sądowego, który podejmuje działania mające na celu skuteczne doręczenie przesyłki. Procedura ta ma zapewnić, że pozwany zostanie realnie poinformowany o toczącym się postępowaniu i będzie miał możliwość wzięcia w nim udziału.

Jak wyglądało doręczanie korespondencji sądowych przez Komornika Sądowego przed zmianami?

Jeszcze do niedawna prowadzenie sprawy cywilnej nie było utrudnione nawet wtedy, gdy druga strona nie odbierała kierowanej do niej korespondencji sądowej. Wysyłane listem poleconym pisma, takie jak pozew, w przypadku braku możliwości doręczenia pozostawiano w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy. W miejscu zamieszkania adresata zostawiano zawiadomienie z informacją o miejscu i terminie odbioru przesyłki. Po siedmiu dniach czynność ta była powtarzana.

Tego rodzaju doręczenie, zwane podwójnym awizowaniem, traktowane było tak, jakby adresat faktycznie odebrał pismo. Jeśli jednak tego nie zrobił, przesyłka wracała do sądu i była pozostawiana w aktach sprawy. W praktyce zdarzało się, że mechanizm ten bywał wykorzystywany w nieuczciwy sposób. Zdarzało się, że podawano błędne adresy innej strony postępowania, co skutkowało odebraniem mu realnej możliwości obrony. W efekcie często o toczącym się postępowaniu informacja docierała do zainteresowanego dopiero na etapie egzekucji komorniczej. Z tego powodu ustawodawca wprowadził zmiany dotyczące zasad doręczania pism inicjujących postępowanie sądowe.

Jakie zmiany wprowadził ustawodawca w doręczaniu korespondencji przez Komornika?

Obecnie po sprawdzeniu przez sąd, czy pozew lub wniosek spełnia wymogi formalne, jego odpis jest przesyłany do strony przeciwnej. Jeżeli w momencie doręczenia adresat jest nieobecny, przesyłka trafia do placówki pocztowej operatora albo do urzędu gminy, a w miejscu zamieszkania zostawiane jest zawiadomienie ze wskazaniem miejsca i terminu odbioru. Po siedmiu dniach próba powiadomienia adresata jest powtarzana.

W sytuacji, gdy adresat nie odbierze pozwu lub innego pisma, które wymaga podjęcia obrony jego praw, a nie doręczono mu wcześniej żadnej korespondencji w sposób przewidziany w Kodeksie postępowania cywilnego, przewodniczący zawiadamia o tym powoda. Wraz z informacją przesyłany jest odpis pisma dla pozwanego, a powód zostaje zobowiązany do doręczenia go za pośrednictwem komornika.

W praktyce oznacza to, że podawanie błędnych adresów nie jest korzystne dla strony wnoszącej sprawę do sądu, ponieważ to ona ponosi odpowiedzialność za skuteczne doręczenie korespondencji. Z drugiej strony otwiera to możliwość dla adresata, aby unikał odbioru przesyłki i w ten sposób przedłużał bieg postępowania.

Jaki jest termin doręczenia korespondencji za pośrednictwem Komornika Sądowego i jakie są wyłączenia w tym zakresie?

Doręczenie korespondencji sądowej, której adresat nie podjął, nie zawsze musi odbywać się przez komornika. Zgodnie z przepisami powód ma obowiązek w ciągu dwóch miesięcy od otrzymania zobowiązania złożyć do akt potwierdzenie doręczenia pisma za pośrednictwem komornika. Sąd informuje o tym, zwracając korespondencję i nakazując jej doręczenie stronie przeciwnej. Ustawodawca przewidział jednak także inne rozwiązania – powód może zwrócić pismo wraz ze wskazaniem nowego adresu pozwanego albo dołączyć dowód, że pozwany rzeczywiście zamieszkuje pod adresem podanym w pozwie.

Jeżeli w wyznaczonym terminie nie zostanie przedłożony dowód doręczenia ani nie nastąpi zwrot korespondencji wraz z odpowiednim uzasadnieniem, sąd ma prawo zawiesić postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 kpc. Trzeba pamiętać, że w przypadku braku wniosku o podjęcie zawieszonej sprawy w ciągu trzech miesięcy od wydania postanowienia, postępowanie ulega umorzeniu.

Przepisy nie wskazują wprost, jakie dokumenty mogą potwierdzać fakt zamieszkiwania pozwanego pod adresem wskazanym w pozwie. Ocena dowodu należy każdorazowo do sądu. Jako przykład można wskazać korespondencję odebraną przez pozwanego w innej sprawie, która została skierowana na ten sam adres. Tego rodzaju potwierdzenie bywa wystarczające, aby sąd uznał, że adres wskazany w pozwie jest prawidłowy.

W takiej sytuacji sąd może uznać pismo za skutecznie doręczone i prowadzić sprawę dalej albo ponownie przesłać korespondencję na wskazany adres. Jeżeli i tym razem przesyłka nie zostanie podjęta w terminie, dokument zostanie uznany za doręczony, a postępowanie będzie toczyć się dalej.

Jak wygląda procedura doręczenia korespondencji pozwanemu przez Komornika Sądowego?

Doręczenie pierwszego pisma procesowego pozwanemu zostało szczegółowo uregulowane w przepisach, aby zapewnić mu możliwość skutecznej obrony swoich praw. Jeszcze niedawno funkcjonowała instytucja tzw. fikcji doręczenia. Polegała ona na tym, że korespondencja sądowa wysłana listem poleconym, w przypadku braku możliwości doręczenia, była pozostawiana w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W miejscu zamieszkania adresata umieszczano awizo, a jeśli w ciągu siedmiu dni nie odebrano przesyłki, powtarzano próbę zawiadomienia. Po drugim awizo pismo uznawano za doręczone, a niepodjęta przesyłka wracała do sądu i pozostawała w aktach sprawy.

Praktyka ta rodziła jednak nadużycia, ponieważ zdarzało się, że powód wskazywał błędny adres strony przeciwnej, co uniemożliwiało jej obronę. W konsekwencji często dowiadywano się o postępowaniu dopiero na etapie egzekucji. Z tego powodu ustawodawca zdecydował się wprowadzić nowe zasady.

Obecnie sąd, po sprawdzeniu pozwu pod kątem formalnym, przesyła jego odpis pozwanemu. W razie nieobecności adresata przesyłka pozostawiana jest w urzędzie gminy lub placówce pocztowej, a w miejscu zamieszkania pozostawia się zawiadomienie. Jeżeli mimo tego pismo nie zostanie podjęte, przewodniczący informuje powoda i nakłada na niego obowiązek doręczenia dokumentu za pośrednictwem komornika.

Powód ma na to dwa miesiące od chwili doręczenia mu zobowiązania. Alternatywnie może zwrócić pismo do sądu, wskazując nowy adres pozwanego lub przedstawiając dowód, że pozwany zamieszkuje pod wskazanym w pozwie adresem. Brak takiego działania skutkuje możliwością zawieszenia postępowania, a w razie niepodjęcia go przez trzy miesiące – jego umorzeniem.

Sąd może uznać pismo za doręczone także w sytuacji, gdy zostanie przedłożony dowód, że adresat odbierał inną korespondencję kierowaną na ten sam adres. W takim przypadku możliwe jest zarówno uznanie doręczenia za skuteczne, jak i ponowne wysłanie pisma.

W przypadku wyboru doręczenia przez komornika powód musi złożyć stosowny wniosek wraz z dowodem uiszczenia opłaty w wysokości 60 zł. Komornik podejmuje czynności w ciągu 14 dni. Jeśli adresat nie zostanie zastany, ustalane jest, czy faktycznie zamieszkuje pod danym adresem. W razie potwierdzenia, do skrzynki pocztowej trafia zawiadomienie z informacją o możliwości odbioru przesyłki w kancelarii komornika. Po upływie 14 dni od umieszczenia zawiadomienia pismo uważa się za doręczone, a komornik zwraca je wraz z informacją o dokonanych czynnościach.

Cała procedura ma na celu zapewnienie, by strona pozwana miała rzeczywistą szansę na obronę swoich praw, a jednocześnie ograniczenie prób unikania odbioru korespondencji sądowej.

Czy można otrzymać zwrot kosztów doręczenia komorniczego?

Wydatki poniesione w związku z ustaleniem adresu strony, której pisma doręczane były za pośrednictwem komornika, mogą zostać zaliczone do kosztów procesu i odzyskane w sytuacji, gdy postępowanie zakończy się korzystnym rozstrzygnięciem powoda.

Kiedy nie doręcza się niepodjętej korespondencji?

Przepisy dotyczące doręczania pism przez komornika nie znajdują zastosowania w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Wyłączone są również w sytuacjach, gdy w toku sprawy pozwanemu doręczono już korespondencję w sposób przewidziany w kodeksie postępowania cywilnego. Najczęściej ma to miejsce w przypadku przekazania sprawy do innego sądu z powodu braku właściwości, a doręczone postanowienie zostaje podjęte przez stronę pozwaną. W takich okolicznościach sąd nie kieruje do powoda obowiązku doręczenia odpisu pozwu za pośrednictwem komornika.