Postępowanie egzekucyjne nie w każdym przypadku prowadzi do zakończenia sprawy wyłącznie poprzez wyegzekwowanie całej należności. W praktyce dopuszcza się również zakończenie egzekucji na skutek wniosku wierzyciela o jej umorzenie. Taka sytuacja występuje między innymi wtedy, gdy dojdzie do całkowitej spłaty zobowiązania, zawarcia ugody albo uznania, że dalsze prowadzenie postępowania nie znajduje uzasadnienia. Z chwilą wniesienia wniosku uruchamia się procedurę zmierzającą do zakończenia czynności egzekucyjnych oraz do rozliczenia kosztów postępowania. Na tym etapie ustala się również, czy po stronie wierzyciela powstaje obowiązek uiszczenia opłaty stosunkowej. Umorzenie postępowania nie zawsze prowadzi do ostatecznego zakończenia sprawy. W przypadkach przewidzianych przez przepisy dopuszcza się ponowne wszczęcie egzekucji na podstawie tego samego tytułu wykonawczego.

Kiedy możliwe jest umorzenie postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela?

W toku postępowania egzekucyjnego dopuszcza się złożenie do komornika wniosku o umorzenie egzekucji. Do takiej sytuacji dochodzi najczęściej po zawarciu ugody, po całkowitej spłacie zobowiązania albo po przekazaniu wierzycielowi części należności poza postępowaniem. Po otrzymaniu wniosku wydawane jest postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

W sprawach, w których egzekucję wszczęto z urzędu lub na żądanie uprawnionego organu, samo złożenie wniosku nie jest wystarczające. W takim przypadku konieczne jest uzyskanie zgody sądu albo organu, na którego żądanie doszło do wszczęcia egzekucji.

Jak przebiega umorzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego z urzędu?

Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego umorzenie postępowania egzekucyjnego z urzędu następuje w ściśle określonych sytuacjach. Taka decyzja zostaje podjęta, gdy stwierdza się, że prowadzenie egzekucji nie należy do właściwości organów sądowych. Umorzenie ma miejsce również wtedy, gdy nie ma zdolności sądowej po stronie wierzyciela lub dłużnika albo gdy egzekucja jest niedopuszczalna ze względu na jej przedmiot bądź osobę dłużnika.

Postępowanie zostaje zakończone także w przypadku, gdy z okoliczności sprawy wynika, że nie dojdzie do uzyskania kwoty przewyższającej koszty egzekucyjne. Podstawę umorzenia stanowi również sytuacja, w której wierzyciel przez okres sześciu miesięcy nie podejmuje czynności niezbędnych do dalszego prowadzenia sprawy albo nie wnosi o podjęcie zawieszonego postępowania.

Umorzenie następuje także wtedy, gdy tytuł wykonawczy zostaje pozbawiony wykonalności na mocy prawomocnego orzeczenia albo gdy uchylone zostaje orzeczenie stanowiące podstawę nadania klauzuli wykonalności lub traci ono moc. Zakończenie egzekucji z urzędu przewiduje się również w sytuacji, gdy postępowanie prowadzone jest przeciwko osobie niebędącej dłużnikiem według treści tytułu wykonawczego, a osoba ta sprzeciwia się jego prowadzeniu, albo gdy egzekucja pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią tego tytułu.

Umorzenie z urzędu oznacza podjęcie decyzji przez organ egzekucyjny bez konieczności składania jakiegokolwiek wniosku przez uczestników postępowania.

Jak przebiega umorzenie postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela?

Postępowanie egzekucyjne może zostać zakończone również na skutek wniosku dłużnika albo wierzyciela. W przypadku wniosku wierzyciela możliwość umorzenia nie podlega co do zasady istotnym ograniczeniom. W sprawach dotyczących świadczeń cywilnoprawnych wierzyciel posiada swobodę w decydowaniu o dalszym prowadzeniu egzekucji i może zrezygnować z dochodzenia należności w trybie przymusowym. Wyjątek dotyczy sytuacji, w których egzekucję wszczęto na podstawie wniosku sądu lub innego uprawnionego organu. W takim przypadku zakończenie postępowania wymaga zgody tego organu albo sądu. Po uzyskaniu takiej zgody umorzenie na wniosek wierzyciela staje się dopuszczalne.

Zakończenie egzekucji następuje także wtedy, gdy wierzyciel posiada zabezpieczenie w postaci zastawu, które zapewnia pełne zaspokojenie roszczenia. Wyjątek stanowi sytuacja, w której egzekucja dotyczy właśnie przedmiotu objętego zastawem.

Możliwość złożenia wniosku o umorzenie przysługuje również dłużnikowi. W takim przypadku konieczne pozostaje stwierdzenie, że przed złożeniem wniosku o wszczęcie egzekucji roszczenie objęte tytułem wykonawczym uległo przedawnieniu. Dodatkowo wymaga się braku wykazania przez wierzyciela zdarzenia, które przerwało bieg przedawnienia. W sytuacji, gdy wierzyciel nie przedstawi dowodów potwierdzających przerwanie tego biegu, postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości

W przypadku zawarcia między wierzycielem a dłużnikiem ugody dotyczącej spłaty zobowiązania możliwe jest zakończenie postępowania egzekucyjnego. W takiej sytuacji konieczne jest złożenie do komornika sądowego wniosku o umorzenie egzekucji.

Na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego komornik wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, w którym rozstrzyga również kwestie kosztów egzekucyjnych. Analogiczna sytuacja występuje wtedy, gdy dłużnik ureguluje całość należności bezpośrednio na rzecz wierzyciela. Również w takim przypadku wydawane jest postanowienie o umorzeniu.

W treści postanowienia wskazuje się obowiązek uiszczenia opłaty egzekucyjnej przez jedną ze stron postępowania. W sytuacji, gdy roszczenie nie zostało w pełni zaspokojone, komornik dokonuje zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi, zamieszczając na nim informację o wyniku prowadzonej egzekucji.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego w części

W sytuacji częściowej spłaty należności wierzyciel może złożyć wniosek o zakończenie egzekucji w odniesieniu do już uregulowanej kwoty. Na tej podstawie organ egzekucyjny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w odpowiednim zakresie. Postępowanie pozostaje natomiast w toku w odniesieniu do pozostałej części roszczenia, która nadal podlega dochodzeniu.

Jaka jest opłata za umorzenie postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela?

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych opłata związana z umorzeniem postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela co do zasady obciąża wierzyciela. Wyjątek występuje wtedy, gdy zostanie wykazane, że wniosek pozostaje w związku z zawarciem ugody albo spełnieniem świadczenia przez dłużnika.

W pierwszej sytuacji wysokość opłaty ustala się na poziomie 5 procent świadczenia, które pozostaje jeszcze do wyegzekwowania.

W drugiej sytuacji, gdy wierzyciel przedstawi dokument potwierdzający zawarcie ugody lub spłatę należności, opłata egzekucyjna zostaje przeniesiona na dłużnika. Jej wysokość może wynosić 5 procent albo 10 procent, przy czym znaczenie ma termin zawarcia ugody lub moment spełnienia świadczenia przez dłużnika.

Jakie są skutki umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela?

Złożenie przez wierzyciela wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzi do zakończenia działań prowadzonych przez komornika oraz do uchylenia zajęć dokonanych w toku egzekucji.

W przypadku zawarcia ugody między dłużnikiem a wierzycielem umorzenie postępowania nie powoduje utraty możliwości ponownego wszczęcia egzekucji. W razie niewywiązywania się z ustaleń wynikających z porozumienia wierzyciel może ponownie wystąpić z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Z tego względu istotne znaczenie ma realizacja ustalonego harmonogramu spłat, ponieważ jego niedochowanie może prowadzić do ponownego uruchomienia egzekucji oraz powstania dodatkowych kosztów.